Izvor: RTS, 13.Apr.2015, 19:50 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Upliv politike u rad saveta manjina, za i protiv
Iako je trebalo da izmene Zakona o nacionalnim savetima nacionalnih manjina i prošlogodišnji izbori za savete – omoguće nezavisan rad tih tela, mnogi veruju da su oni pod uticajem stranaka i pojedinaca. Kancelarija zaštitnika građana upozorava da se na lokalu često krše prava manjina upravo kada su stranački i manjinski interesi u sukobu.
>> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << Jedni tvrde da stranke, ni manjinske ni većinske, ne utiču na odluke saveta nacionalnih manjina, drugi da je njihova saradnja nužna, treći pak da stranačkih upliva ne sme biti.
Nacionalni saveti nacionalnih manjina jesu politička tela, međutim, često se postavlja pitanje čije političke interese štite: pripadnika etničkih grupa, stranaka ili pojedinaca.
U mađarskom savetu, koji zastupa najmnogobrojniju manjinu u Srbiji, od 35 članova čak 31 je sa liste "Mađarska sloga". Za taj savet depolitizacija je apsurdna.
Jane Hajnal, predsednik tog saveta, kaže da u njemu vladaju zajednički rad i sloga.
"U pitanju je zajednički rad i sloga pri čemu je savet spona između zajednica, a s druge strane traži se spona u opštinskim, lokalnim, mesnim organizacijama, civilnoj sferi, na nivou Pokrajine, a isto i u Srbiji, u parlamentu, gde su članovi Saveza vojvođanskih Mađara predstavnici", objasnio je Hajnal.
Velika je razlika da li u radu saveta učestvuje manjinska ili većinska stranka, smatraju u Hrvatskom nacionalnom vijeću.
"Nije sporno da neki pojedinac, pripadnik bilo koje stranke, učestvuje na izborima ili u radu nacionalnih saveta, problematično je ako iza njega stane stranka sa svojom stranačkom infrastrukturom", objašnjava Slaven Bačić iz Hrvatskog vijeća.
Ističe da je danas u Srbiji izbor spremačice i domara političko pitanje, pitanje stranačkih koalicija u javnim preduzećima. "A kamoli da neće biti izbor u nacionalnim savetima", dodaje Bačić.
U Nacionalnom savetu Slovaka tvrde – stranačkih upliva nema.
"Možda je nešto drugačije kada su sami izbori u pitanju, a onda se tu dovodi u pitanje ko se bira, da li je to neko iz političke stranke ili ne, ali, verujte, ne možete vi da zabranite nekome da ne bude član nijedne političke partije a da apriori onda ne može da bude član saveta", kaže Jarmila Ćendić iz saveta Slovaka.
I dok je Kancelarija pokrajinskog ombudsmana protiv depolitizacije saveta, jer bi to, kako tvrde, bila diskriminacija na osnovu političkog uverenja, u beogradskoj kancelariji smatraju da ona ipak može imati i štetne posledice.
"Postoje nacionalni saveti koji su pod direktnim političkim uticajem jedne političke stranke koja finansira taj nacionalni savet nezavisno od toga što to nije stranka političke nacionalne manjine", kaže zamenik zaštitnika građana za prava nacionalnih manjina Robert Sepi.
Dodaje da je bilo i pritužbi saveta koji nisu bili zadovoljni jer predstavnici lokalne samouprave ne izvršavaju svoje zakonom propisane obaveze – ne obezbeđuju dovoljna sredstva, ne donose adekvatne odluke o njihovim zahtevima. Razlog tog nepostupanja je, tvrdi Sepi, različita politička opcija.
Kao primer navodi pritužbe Albanskog nacionalnog saveta i Bošnjačkog nacionalnog vijeća. Oni su se žalili da Grad Novi Pazar i gradovi Preševo i Bujanovac nisu obezbeđivali sredstva za rad nacionalnih saveta, što Novi Pazar još nije učinio.
Od Bošnjačkog nacionalnog vijeća nismo uspeli da dobijemo komentar na ovu temu. Mladi Bošnjaci, međutim, traže departizaciju, pokazuje istraživanje Nevladine organizacije "Urban in".
"U gotovo svim nacionalnim savetima nacionalnih manjina u Srbiji te institucije rade za dobrobit jedne ili više partija i vrlo često, nažalost, samo za dobrobit pojedinaca, dok pripadnici nacionalnih manjina nemaju mnogo koristi od tih svojih institucija", kaže izvršni direktor "Urban ina" Sead Biberović.
U poslednje dve godine ombudsman dobija manje pritužbi na rad nacionalnih saveta a više na kršenje prava manjina.
