Izvor: Politika, 24.Sep.2014, 23:04 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Tirol na Pešteri
Davno je postao manir ovdašnjih novokomponovanih političara da prodaju maglu pozivajući se na „svetska iskustva“. Među takvim nerealnim, praznim, čak i izmišljenim pričama mogla bi da se nađe i ideja o autonomiji Sandžaka po uzoru na italijansku pokrajinu Južni Tirol.
Priču o Sandžaku kao Južnom Tirolu izložio je potpredsednik SDA Sandžaka Enis Imamović. Ona na prvi pogled zvuči atraktivno, ali Sandžak i Južni Tirol nisu deo ni slične, a još manje iste priče. >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << To je kao da u isti koš, pod jednim imenom, trpate jabuke i kruške.
Južni Tirol je pokrajina u Italiji gde sa drugom pokrajinom, Trentinom, čini autonomni region. Pod „kapom“ italijanske države ovaj region deo je Evropske unije.
Pored Južnog Tirola u Italiji, postoji i Tirol u Austriji. Dva Tirola danas su komšije, pre manje od jednog veka bili su u jednoj državi.
U italijanskom, Južnom Tirolu dve trećine stanovnika govori nemački jezik. Tek manji deo stanovništva ( oko 20 odsto) koristi italijanski jezik.
Južni Tirol pripojen je Italiji posle okončanja Prvog svetskog rata i raspada Austro-Ugarske. Kraljevina Italija je tada, kao saveznik pobednika, dobila pravo da anektira Južni Tirol.
Posle toga, posebno u vreme fašističke diktature Benita Musolinija, usledila je brza i nasilna „italijanizacija“ pokrajine. Nemačko stanovništvo počelo je da se iseljava, postojeća nacionalna struktura ozbiljno je poremećena ...
Posle Drugog svetskog rata ovaj trend je nastavljen ali je nemačko stanovništvo počelo da se politički organizuje, tvrdi nacionalisti bili su sve bučnijim a njihov osnovni zahtev bio je jednostavan: odvajanje od Italije i pripajanje Austriji. Nezadovoljstvo italijanskom vlašću ubrzano je raslo i šezdesetih godina prošlog veka preraslo je u političko nasilje i terorizam.
Dugogodišnji pregovori Austrije i Italije doveli su do smirivanja strasti. Južni Tirol dobio je veliku autonomiju. Separatisti se, međutim, nikada nisu smirili. Čak ni posle ulaska Austrije u EU 1995. godine – u Beču se tada govorilo da je Tirol opet ujedinjen - u Bozenu nisu utihnuli zahtevi za odvajanje od Italije.
Novina je jedino što se sada među separatistima pojavljuju razlike: većina bi da se pokrajina priključi Austriji, manjina vidi Južni Tirol kao kanton u Švajcarskoj.
Na kraju u priči o Sandžaku i Južnom Tirolu pojavio se i detalj da budžet italijanske pokrajine iznosi pet milijardi evra. Da, to je podatak koji ćete lako pronaći na Vikipediji. Ono što se ne kaže neuporedivo je značajnije: ovaj novac nije poklon iz Rima i Brisela– on je, najvećim delom zarađen u Južnom Tirolu.
I gde je tu paralela sa Sandžakom? Potpredsednik SDA setio se Južnog Tirola zato što tamo, u poređenju sa Sandžakom, teku med i mleko. Izgleda da se tu i krije „kvaka“ ove priče kako bi autonomija Južnog Tirola mogla da bude uzor za Sandžak. Autonomija u magli kao odskočna daska za nešto više.
Žarko Rakić
objavljeno: 24/09/2014
