Izvor: Politika, 19.Jan.2012, 00:43 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Da li je moguća strategija povratka
Ivanjica je pre 20 godina imala 12.500, a sada 6.500 zaposlenih
Ivanjica je po površini peta opština u Srbiji, a ima samo 32.000 stanovnika. Pre dve decenije imala je oko 40.000. Glavni razlog smanjenja su selidbe: zbog školovanja, zapošljavanja i napredovanja u poslu. To je trend koji u ovom trenutku deluje nezaustavljivo.
Kao i druge opštine, i naša preduzima određene mere da bi zadržala stanovništvo, međutim naše akcije su ograničene skromnim finansijskim >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << mogućnostima Ivanjice. Očigledno je zato da bez nacionalne strategije koja će biti okrenuta zadržavanju stanovništva u slabo naseljenim opštinama – a mislim na celu Srbiju, jer i Šumadija se prazni, pojedini delovi Vojvodine takođe – zaustavljanje ovih procesa ne možemo očekivati.
U našoj opštini najviše se prazne naselja na rubnim područjima, a to su podgolijska i podjavorska sela udaljena od Ivanjice 30–40 kilometara. U njima su pretežno staračka domaćinstva, sa vrlo malo dece, škole su ili četvorogodišnje ili zatvorene.
Na primer, selo Kovilje, u kojem je nekada bio jedan pogon „Javor“ konfekcije, zatim zadruga, ambulanta, prodavnica, pošta i u školi 700 đaka – sada prema rezultatima popisa ima 22 stanovnika i školu sa devet đaka. Nasuprot tome, sela u blizini Ivanjice kao što su Lukovica i Šume, nisu smanjila broj stanovnika jer oni su poslom vezani za Ivanjicu, a ne stanuju u Ivanjici. Međutim, sad je problem u tome što ni u gradu nema dovoljno posla.
Pre dvadeset godina Ivanjica je imala 12.500, a sada 6.500 zaposlenih. I na birou pet hiljada nezaposlenih. Stanovništvo se seli ne samo iz malih naselja nego i iz Ivanjice. Odlaze mladi, ostajući često na budžetu roditelja – penzionera ili onih koji imaju plantaže malina. Međutim, u 2010. godini u Ivanjici je ukupno za rod maline gotovinski isplaćeno dvadeset miliona evra, a prošle godine dvanaest miliona, tako da je pad cene i slabiji rod maline direktan udar na kućne budžete.
U Ivanjici nema novih investitora jer nemamo čime da ih privučemo. Nemamo železnicu, autoput, gasovod, plovnu reku, industrijsku zonu. Imamo čist vazduh i čistu vodu, ali to nije dovoljno. Jedino imamo naše lokalne investitore, Ivanjičane. Od firmi koje rade pomenuo bih proizvodnju nameštaja, sa 250 zaposlenih, zatim građevinsku operativu „Putevi Ivanjica“.
Imamo i dvadesetak proizvođača montažnih kuća, koji su nekad radili u ŠPIK-u; svaki od njih zapošljava 10–20 radnika. Isto tako, neki od onih koji su radili u konfekciji „Javor“, koja je nekad imala oko 2.600 zaposlenih, osnovali su svoje firme. A sam „Javor“ sada ima 700 zaposlenih. ŠPIK, koji je nekada imao 1.800 radnika, sada ih ima 90. Preduzeće je u vlasništvu Italijana. Fabriku čarapa „Proleter“ kupili su Nemci. Fabrika sad ima 500, a nekada je imala 900 radnika. Zaposleni u ovim firmama imaju veoma male plate, po dvesta evra mesečno.
Teško je zamisliti njihov povratak na selo, ali za one koji su ostali bez posla to je jedna od mogućnosti. Proizvodnja malina je nekad bila veoma značajna, domaćinstva su se time bavila ekstenzivno, ali imala su tržne viškove. U mnogim selima njive su sad u korovu.
Proizvodnja maline daje mogućnost i za izgradnju prerađivačkih kapaciteta u opštini, ali to nije jednostavan postupak. Treba osvojiti tehnologiju, postići kvalitet, plasirati se na tržištu... I tu nam je potrebna pomoć države ako hoćemo da stanovništvo ovde zadržimo. Pa i da one koji su otišli i u gradu ostali bez posla vratimo. Ako se ne krene u tom pravcu i ako država zajedno sa lokalnim samoupravama ne formuliše strategiju povratka u napuštene krajeve, trend izumiranja i nestajanja naselja neće se zaustaviti.
Predsednik opštine Ivanjica
Radomir Ristić
objavljeno: 19.01.2012.
