Izvor: Blic, 02.Jan.2015, 13:22 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Hram koji će biti potopljen čuva najstarije zvono u Srbiji
Jedno od najstarijih crkvenih zvona sačuvanih u Srbiji nalazi se u hramu Svetog Arhangela Mihaila u Tubraviću, koji bi trebalo da bude potopljen veštačkim jezerom buduće hidroakumulacije “Rovni”, a izlio ga je kum vožda Karađorđa, Joanes Bota.
Kako je saopštio akademski vajar Nemanja Radojičić, direktor valjevskog Zavoda za zaštitu spomenika kulture, zvono ove crkve, u narodu poznate kao Valjevska Gračanica, izliveno je 1860. godine u zvonolivnici Joanesa Bote u >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << Vršcu, a na samom zvonu, kao potvrda, upisano je da ga je, pri vladanju kneza Mihaila Obrenovića, naručila i platila “crkva Gračanička hrama Svetog arhistratiga Mihaila”.
- Zvono Valjevske Gračanice spada među najstarija sačuvana zvona danas, imajući u vidu da je okupacijom Kraljevine Srbije u Prvom svetskom ratu austrougarska vojska pored zlodela nad civilima učinila i svojevrstan duhovni genocid. Od severa Srbije, pa do juga skidali su zvona sa srpskih crkava i kao ratni plen pretapali u svojim livnicama u topovske cevi i granate. Gračaničko je među retkim zvonima koje je preživelo ta burna vremena. To se ne može reći za zvona manastira Pustinje i manastira Bogovađe, kao i još mnogo drugih na prostoru Valjeva, koja su sa preko 1.800 tona zvonovine sa srpskih crkava pretopljena u livnici Grosmajer u Insbruku u Austriji do 1918. godine – priča Radojičić.
Joanes Bota koji je izlio ovo zvono, u Srbiju je prešao prvih godina Prvog srpskog ustanka, kada je Praviteljstvujušči sovjet od njega poručio zvono za sabornu crkvu Svetih Arhangela u Beogradu. On se 1814. u Vršcu oženio Katom Petrović, a sam vožd Karađorđe Petrović je bio kum na tom venčanju.
