Izvor: BKTV News, 01.Sep.2017, 09:16 (ažurirano 02.Apr.2020.)
GEOPOLITIKA: Interesne sfere i čerupanje Balkana (KOLUMNA)
Ugledni istoričar akademik Vladimir Dedijer je 1980. godine objavio značajnu knjigu ''Interesne sfere'' obradivši odnos imperija prema Balkanu tokom 19. i 20. veka. Interesna sfera se definiše kao prostor u kojem pojedine političke sile (carstva ili države) nastoje geopolitički dominirati radi ostvarivanja svojih državnih, ekonomskih, vojnih i drugih interesa. Svojstvena je političkim silama koje teže širenju moći izvan vlastitih granica, regija ili kontinenata.
Nije >> Pročitaj celu vest na sajtu BKTV News << se mnogo promenila ''šahovska tabla'' na kojoj je i Balkan, samo što su u igru od 1992. godine ušle i SAD, odnosno NATO, a odnedavno i Kina na svom ''Novom putu svile''. Najveći gubitnik u novoj raspodeli moći i uticaja supersila na male države i narode je Srbija, generalno posmatrano Srbi, jer su u velikoj meri poništeni rezultati balkanskih i Velikog svetskog rata. Srbiji je oteto Kosovo koje je 2008. godine voljom većeg dela EU, SAD i NATO proglašeno za državu. Srbi su doživeli poraz i egzodus u Hrvatskoj, a u BiH se vrši međunarodno i regionalno dezavuisanje Republike Srpske. Crna Gora kao nekadašnja istorijski ''izvorna'' srpska država Srbe je svela na manjinu, iako čine više od trećine stanovništva.
Balkan je bio i ostao poligon sukoba i suprotstavljanja interesnih sfera i uticaja. Na Balkanu su srušeni komunistički režimi, pokrenuti su građanski ratovi i etničko-verski sukobi. Izvršena je geopolitička tektonika koja je promenila ideološku, ali i globalnu poziciju naroda i država u regionu. Oblikovana je dominantna evroatlantistička forma. Rusija koja je bila na Balkanu važan faktor sada je vidno marginalizovana i istisnuta sa politikom EU i SAD, odnosno NATO.
Od ideološkog Hladnog rata, komunističkog sistema koji se suprotstavljao Zapadu, sada je Balkan ''okreće leđa'' Rusiji i čini deo tzv. ''preumljenog'' zapadnog sveta. Promenu ideološke matrice na Balkanu uvele su SAD i NATO devedesetih godina, i traje sve do danas.
Svojevremeno potiskivanje Rusije sa Balkana ojačalo je Nemački uticaj, pre svega ekonomski. Balkan je postao Nemačka ekonomska kolonija ograničenog uticaja, jer bez SAD nema saglasnosti za njenu moć u regionu. Nemačka nije toliko agresivna kao SAD prema Rusiji u Evropi i Balkanu, ali dosledno sledi atlantističku doktrinu.
Na Balkanu se svojim interesima umrežavaju dve moćne države. To su Turska i Kina. Turska je svoj vekovni uticaj na Balkanu imala do 1912. godine. Njeni neootomanski interesi ojačani su u poslednjih 10 do 15 godina u regionu, kako ekonomski, tako i verski, politički i delom vojni.
Turska je izrasla u moćnu regionalnu, balkansku silu značajnih aspiracija. Kina je na Balkan došla ranih 60-tih godna, i to u Albaniju da bude faktor između sovjetskog i jugoslovenskog komunističko-socijalističkog sistema. Danas je Kina svetska sila koja u sebi nema izraženi imperijalni karakter, ali ima jaku politiku ekspanzije u Evropu preko ''milenijumskog puta svile'' koji ide preko Balkana. Interesi SAD-NATO, Nemačke, Rusije,Turske i Kine, Balkan čine veoma neuralgičnom zonom različitih interesa i pretenzija. Ipak, ako je reč o Balkanu mnogo je za relativno mali geografski prostor sa burnom istorijom.
