Izvor: Blic, 31.Okt.2011, 03:30   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Otkrili utvrđenje staro 3.000 godina

Praistorijsko kameno utvrđenje staro 3.000 godina otkriveno je u selu Brezovice na obodu Povlena, 30 kilometara jugozapadno od Valjeva. Dobro očuvane ostatke pronašli su arheolozi valjevskog Zavoda za zaštitu spomenika kulture, a potvrda prvih nalaza data od Arheološkog instituta govori o tome da je reč o najstarijoj upotrebi kamena na prostoru Srbije za građenje bedema. Milenijum pre Hrista ovo je bilo područje na kojem su živela plemena Ilira i Tribala, pa su prve pretpostavke da je >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << otkrivena kamena utvrda njihovih ruku delo.

Pošto su bili prinuđeni da prekinu istraživanja manastira Svetog arhangela Mihaila, arheolozi su slobodno vreme iskoristili da obiđu druge lokalitete u okolini valjevske Gračanice. Tako su se u ataru sela Brezovice na obodu Povlena i nadmorskoj visini od preko 800 metara u jednom šumarku, kako priča direktor Zavoda za zaštitu spomenika kulture Radivoje Arsić, "bukvalno sapleli na praistorijski kameni bedem”.

- Na taj lokalitet smo pošli kako bismo proverili pretpostavku da bi se u blizini Gračanice, koja je ime dobila po istoimenoj rečici, mogli nalaziti ostaci nekakvog grada po kojem je ta reka dobila ime. Lokalitet je, inače, pre nekoliko godina evidentiran po slučajnim nalazima rimskog novca i keramike iz 4. veka koje je pronašao Zoran Novičić iz Valjeva i ustupio ih gradskom muzeju. Malo je reći da smo kolega Dejan Bulić i ja bili zapanjeni kada smo se u šumarku gotovo sapleli na dugi dobro očuvani kameni bedem - priča Arsić.

Potom je arheološka ekipa koja je radila na Gračanici uz pomoć kolege Vladimira Pecikoze iz Istraživačke stanice Petnica, prikupila površinske nalaze i sačinila skicu osnove fortifikacije. Uzorak je odmah poslat Arheološkom institutu i ekipi dr Aleksandra Bulatovića, a kada je stigla povratna informacija da je praistorijska utvrda stara 3.000 godina, Valjevci su postali svesni do kakvog arheološkog otkrića su došli.

Praistorijski bedemi u Brezovicama, po Arsićevim rečima, dugi su preko 300 metara, a široki između 2,5 i 3 metra. Zidani su od krupnog lomljenog i pritesanog kamena, a središte je, umesto malterom, ispunjeno sitnijim kamenom. Unutrašnjost utvrde, gde prvi nalazi pokazuju da postoje ostaci i stambene arhitekture, ima površinu malo veću od pola hektara.

- Slično kameno utvrđenje ne postoji u Srbiji, sem na lokalitetu Krševica kod Bujanovca, ali je ono znatno mlađe i vezano je za period grčke civilizacije. Slične su, međutim, utvrde pronađene na području Bosne i Dalmacije, koje su u tom periodu praistorije Balkana gradili Iliri. Govorimo o vremenu od oko 1.000 godina pre Hrista, kada su na ovom području živela plemena Ilira i Tribala, a ovi krajevi su bili granično područje koje se vremenom pomeralo između te dve etničke grupe - objašnjava Arsić.

Valjevski arheolozi su unutar zidina otkrili veći broj površinskih nalaza koji ukazuju na to da je utvrda aktivno korišćena duži period na kraju bronzanog i početkom gvozdenog doba, a Arsić kaže da nije isključeno da ima i starijih slojeva. Srećom, i konfiguracija unutrašnjeg prostora ukazuju na to da nije oštećena erozijom.

- Nalazi koji datiraju iz 4. veka nove ere koncentrisani su u uskom pojasu, što govori da je utvrda u vreme kada su ovde boravili Rimljani već bila razrušena. Fortifikacije su pravljene uvek da bi nešto kontrolisale, najverovatnije neki obližnji rudnik. Plan je da uskoro obavimo dodatna ispitivanja i lokalitet stavimo pod zaštitu, pa onda krenemo u opsežnija istraživanja o poreklu utvrde, da li je bila politički ili ekonomski centar - kaže direktor valjevskog Zavoda i dodaje da je interesantno da brezovačka praistorijska utvrda, iako se nalazi na jednom od planinskih vrhova, nije fizički nepristupačna, a najbliže seoske kuće su samo na puškomet daleko od nesvakidašnjeg arheološkog otkrića.

Tribali naseljavali veći deo današnje Srbije

Tribali su pleme čija istorija počinje u periodu prelaza iz bronzanog u gvozdeno doba, oko 1.300 godine pre nove ere. Prema istraživanjima dr Milorada Stojića, Tribali su naseljavali oblast celog srpskog Podunavlja, Pomoravlje, donju Posavinu, deo Kolubare, istočnu Srbiju, severozapadnu Bugarsku i jug Srbije, sve do Skoplja. Iliri su naseljavali južne i zapadne delove današnje Srbije, a delili su se u više plemena, od kojih su na ovoj teritoriji živeli Autarijati, Dardanci, Dindari i Sikuloti.

Povezane vesti: Otkriven čamac iz 17. veka u reci Drini Nađeno blago staro 4.000 godina i vredno milion i po evra Austrijski arheolozi otkrili ruševine škole za gladijatore U moru otkrivena kutija sa tabletama iz rimskog doba U Egiptu otkopana prva bazilika iz rimskog perioda

Nastavak na Blic...

S media: Valjevo: Otkriveno utvrđenje staro 3.000 godina