Izvor: Politika, 15.Jan.2015, 09:15 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Na pomolu pregovori SPC i nepriznate MPC
Da li je misija ruskog mitropolita Ilariona u Skoplju, za oslobađanje vladike Jovana, samo početak posredovanja Ruske pravoslavne crkve
Preduslov da počne dijalog Srpske pravoslavne crkve (SPC) i kanonski nepriznate Makedonske pravoslavne crkve (MPC), prekinut 2002. godine, biće, po svemu sudeći, ispunjen na Bogojavljenje, 19. januara. Tada bi iz zatvora na uslovnu slobodu trebalo da bude pušten ohridski arhiepiskop Jovan (Vraniškovski). Njegovo oslobađanje bio je uslov >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << koji je SPC više puta isticala kako bi mogao da počne dijalog o kanonskom statusu MPC, koju od kada je proglasila autokefalnost 1967. godine, nije priznala nijedna pravoslavna pomesna crkva.
MPC se već izjasnila da očekuje da će posle puštanja na slobodu vladike Jovana početi razgovori o njenom statusu sa Srpskom crkvom, uz posredovanje Ruske pravoslavne crkve. Iz SPC još nema zvaničnih reakcija. Nezvanično, čeka se da se dugo očekivani izlazak iz zatvora arhiepiskopa Jovana zaista i dogodi.
Kako „Politika” saznaje, u crkvenim krugovima stvari se, za sada, odvijaju u dobrom pravcu i ako ohridski arhiepiskop bude pušten iz zatvora Idrizovo nadomak Skoplja, trebalo bi da počnu i pregovori o kanonskom statusu MPC, za koju se naši sagovornici nadaju da će se vratiti u kanonsko jedinstvo i time rešiti pitanje svog statusa. Arhijerejima SPC nije poznato ni da li je arhiepiskop Jovan dobio rešenje tužilaštva kojim se odobrava njegovo puštanje na uslovnu slobodu.
Vladike članovi Svetog arhijerejskog Sinoda Ohridske arhiepiskopije, koja je u sastavu SPC i na čijem je čelu arhiepiskop Jovan, poslednji put su ga posetili u avgustu 2013. godine, iako su od tada od uprave zatvora Idrizovo više puta tražili dozvolu da ga posete. Sa njim, inače, kako nam je objašnjeno u SPC, kontaktiraju telefonski, ali budući da zatvorsku govornicu koristi još oko 1.500 zatvorenika – ti kontakti su retki.
Osnovno javno tužilaštvo za organizovani kriminal i korupciju Republike Makedonije saopštilo je u ponedeljak da su ispunjeni zakonski uslovi da se primeni institut uslovnog otpusta „u slučaju osuđenog Jovana Vraniškovskog”. Sud je takvu odluku doneo „imajući u vidu da je osuđeni izdržao više od polovine zatvorske kazne na koju je pravosnažno osuđen, a šteta koja je bila pričinjena delovanjem Jovana Vraniškovskog za koju je pravosnažno osuđen je nadomeštena”, navodi se u tom saopštenju. Žalbeni rok na rešenje Krivičnog suda u Skoplju kojim je zatraženo da ohridski arhiepiskop bude pušten na slobodu ističe 19. januara i tada se očekuje da će ohridski arhiepiskop izaći iz Idrizova u kojem od 2011. godine služi petogodišnju zatvorsku kaznu. Njega je osudio Krivični sud u Skoplju zbog pronevere 250.000 evra u vreme dok je bio vladika nepriznate MPC. Inače, služio je zatvorske kazne i zbog „samovlašća” i „raspaljivanja nacionalne i verske mržnje”. Amnesti internešenal proglasio je arhiepiskopa Jovana „političkim zatvorenikom”.
Odlukama makedonskih državnih organa prethodila je crkvena diplomatija, čiji je glavni akter bio iskusni „diplomata u mantiji”, mitropolit volokolamski Ilarion (Alfejev), šef Odeljenja za spoljne crkvene veze Moskovske patrijaršije, uz čije ime se često dodaje i neformalna titula drugog čoveka Ruske pravoslavne crkve.
On je 19. i 20. decembra prošle godine bio u poseti republici Makedoniji gde se sastao sa državnim vrhom, predsednikom Makedonije, Đorđem Ivanovim, premijerom Nikolom Gruevskim i ministrom spoljnih poslova, Nikolom Popovskim. Sastao se i sa poglavarom nepriznate MPC, arhiepiskopom Stefanom, a u skopskoj klinici „Majka Tereza” organizovan je susret sa arhiepiskopom Jovanom, koji je posle toga vraćen u zatvor Idrizovo.
SPC je tada saopštila da su razgovori koje je mitropolit Ilarion vodio u Skoplju bili „rukovođeni brigom za jedinstvo Crkve, njenu blagodatnu misiju i spasenje krštenih duša u republici Makedoniji, a ticali su se perspektiva regulisanja kanonskog statusa Crkve na tom području i bezuslovnog konačnog puštanja na slobodu arhiepiskopa ohridskog i mitropolita skopskog Jovana, osuđenog na tešku robiju u montiranom političkom procesu”.
Podloga za posredovanje Ruske crkve bio je Memorandum koji su u Beogradu u novembru potpisali srpski patrijarh Irinej i ruski patrijarh Kiril. Detalji tog Memoranduma nisu poznati, kao što se, za sada, ne zna ni kakva će nadalje biti uloga Ruske crkve, posle čijeg je uključivanja u napete srpsko-makedonske crkvene odnose došlo do konkretnih koraka u pravcu oslobađanja arhiepiskopa Jovana. Novi momenat bila je i molba Sinoda MPC od 22. decembra 2014. godine da arhiepiskop Jovan bude oslobođen.
Jelena Čalija
objavljeno: 15.01.2015.
