Izvor: Politika, 24.Mar.2014, 12:22 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Milankovićev kalendar tačniji od gregorijanskog
Postoje brojna osetljiva pitanja reforme kalendara, posebno u odnosu između katoličke i pravoslavnih crkava
Večita tema reforme julijanskog kalendara ponovo se aktuelizovala u kontekstu mogućeg sazivanja Vaseljenskog sabora, što se nije desilo još od osmog veka. Jedna od tema sabora bila bi i reforma kalendara, usvojenog na predlog delegacije Srpske pravoslavne crkve 1923. godine, na Svepravoslavnom kongresu u Carigradu, to jest pitanje njegove primene kod jednog dela autokefalnih >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << pravoslavnih crkava koje to nisu učinile do sada, kaže za „Politiku” mr Slavko Maksimović, predsednik Udruženja „Milutin Milanković”.
Kako navodi, nije reč o prihvatanju gregorijanskog kalendara, koga često netačno nazivaju gregorijanskim, odnosno odstupanju od julijanskog kalendara, o čemu svedoče i zaključci sa velikognaučnog skupa „Kalendarsko znanje i doprinos Milutina Milankovića”, koji je Udruženje „Milutin Milanković”organizovalo u Beogradu.
– Teološko pitanje vremena i kalendara posebno je razmotreno na konferenciji u okviru višestranog sagledavanja, sa gledišta astronomije, matematike, istorije, arheologije. Reforma kalendara ne predstavlja problem sa gledišta crkvenih dogmi, jer su pitanja astronomskih merenja i matematičke nauke u računanju vremena čisto naučna pitanja. Odlazeći 1923. godine na Svepravoslavni kongres u Carigrad, Milanković je zaključio da kalendar treba potpuno da odgovara zahtevima nauke, ali podesiti njegov hod tako da se ne odvoji na prečac od gregorijanskog, već se postarati da se „savije u stranu” tek onda kada gregorijanski kalendar počne ispoljavati svoju netačnost – objašnjava Maksimović.
Od usvajanja Milankovićevog predloga reforme pravoslavnog kalendara prošlo je devet decenija. Usvojena reforma nije još primenjena u nekoliko crkava – Ruskoj, Srpskoj, Jermenskoj, Antiohijskoj, Jerusalimskoj pravoslavnoj crkvi i Svetoj Gori.
– Razlozi za to su složeni i mnoge od činjenica, kada je ova reforma usvojena, danas izgledaju dosta drugačije, pre svega zbog burnih istorijskih događaja i jakog uplitanja politike u odnose između verskih zajednica. Sa gledišta vere i Crkve, ne postoje nikakvi razlozi za suprotstavljanje primeni Milankovićeve reforme julijanskog kalendara, jer se radi o pitanju naučne metodologije računanja vremena. Reforma kalendara ima vezu i sa drugim pitanjima koja nisu teološkog karaktera, ali imaju veliki značaj sa gledišta odnosa unutar Pravoslavne crkve i odnosa sa drugim hrišćanskim crkvama. Uz sve to, postoje brojna osetljiva pitanja vezana za međusobne odnose među hrišćanskim crkvama, posebno sa gledišta odnosa između Rimokatoličke crkve i pravoslavnih crkava – napominje naš sagovornik.
Naučna analiza i stavovi Srpske pravoslavne crkve, pokazali su da ne postoje nikakve prepreke za primenu reformisanog julijanskog kalendara.
– Sa gledišta iznesenih činjenica, jasno je da Milankovićev kalendar može biti primenjen u celini. Međutim, pitanje je kada to uraditi, pošto postoji ozbiljan rizik da bi se tom promenom potpomoglo izazivanje raskola u Srpskoj pravoslavnoj crkvi, u uslovima znatno različitim od vremena usvajanja Milankovićeve reforme kalendara. Konstatovana je potreba da se i dalje izučava ovo pitanje, kao i činjenica da postojeći crkveni kalendar odslikava tradiciju srpskog naroda. Pitanje primene Milankovićevog kalendara treba prepustiti mudrosti Srpske pravoslavne crkve i doneti odgovarajuće odluke bez žurbe i pritisaka, kada za to budu bile povoljne prilike – napominje Maksimović.
Primena Milankovićevog kalendara, ukoliko Srpska pravoslavna crkva proceni da su se za nju stekli uslovi, nikako ne znači prelazak na gregorijanski kalendar, jer je Milankovićev kalendar usvojena reforma julijanskog kalendara, dodaje Maksimović.
– Poklapanje u datumima sa gregorijanskim kalendarom nije znak prihvatanja nekakve unije sa Rimokatoličkom crkvom, mada postoji tumačenja da je reforma kalendara jedno od sredstava za to. Reformisani julijanski kalendar, koji se naziva novojulijanskim i Milankovićevim kalendarom, razlikuje se od gregorijanskog kalendara, od koga je tačniji i u odnosu na koji će 2800. godine doći do odstupanja od jednog dana. Treba tome dodati i činjenicu da se obeležavanje Uskrsa ne podudaraju uvek, jer oba prate svoj „ritam”. Upravo u tome se i najočitije ogleda različitost gregorijanskog od Milankovićevog kalendara – kaže predsednik Udruženja „Milutin Milanković” mr Slavko Maksimović.
-----------------------------------------------------------
Božić će posle 2100. godine biti 8. januara
Razlika između julijanskog i gregorijanski kalendara, od 1900. godine, kada je po julijanskom kalendaru februar imao 29 dana, a po gregorijanskom 28, uvećana je na 13 dana. Sledeće povećanje za jedan dan javiće se 2100. godine, i od tada će Božić da se obeležava 8. januara, objašnjava Maksimović.
Bojan Bilbija
objavljeno: 24.03.2014.
