Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 25.Nov.2010, 02:16   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Tadić i Josipović na otvaranju manastirske riznice

BEOGRAD -

Pomoćnica ministra kulture Srbije Dušica Živković izjavila je Tanjugu da će obnovljena riznica pravoslavnog manastira Krupa u severnoj Dalmaciji, biti zvanično otvorena danas prilikom posete predsednika Srbije i Hrvatske Borisa Tadića i Iva Josipovića.

Obnova manastira je završena povraćajem 27 ikona krajem prošlog meseca, navela je Živkovićeva koja je i predsednica Mešovite srpsko-hrvatske >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << komisije.

Članovi komisije su krajem prošle godine obišli manastir Krupa i uverili se da su stvoreni adekvatni konzervatorski uslovi za povraćaj kulturnog blaga koje je tokom devedesetih sklonjeno u Srbiju da bi se sačuvalo od uništenja i krađe.

Prema rečima Živkovićeve, proces povraćaja kulturnih dobara u Hrvatsku biće završen 2012. godine.

Svi predmeti iz pravoslavnih manastira i crkava, vlasništvo Srpske pravoslavne crkve, koji su tokom rata odneti iz Hrvatske, konzervirani su sredstvima Ministarstva kulture Srbije, dok je Ministarstvo kulture Hrvatske bilo zaduženo za obnovu tamošnjih hramova kako bi se obezbedili uslovi za povraćaj značajnog elementa srpskog identiteta u Hrvatskoj, dodala je ona.

Višegodišnji rad na konzervaciji predmeta prepušten je Pokrajinskom zavodu za zaštitu spomenika kulture Vojvodine.

Živkovićeva je najavila da će u decembru na sastanku Mešovite komisije biti predat konačan spisak svih ikona koje se čuvaju u Srbiji i definisan tačan broj preostalih predmeta iz crkvi Svetog Georgija u Boboti i Svetog Dimitrija u Dalju.

Manastir Uspenija Presvete Bogorodice u Krupi nalazi se ispod planine Velebit, blizu izvora istoimene reke, a sagrađen je u vreme kralja Milutina, 1317. godine.

Predanje kaže da su mu temelje postavili monasi iz manastira kod današnje Bosanske Krupe.

Prvi put od utemeljenja obnavljan je u vreme cara Dušana, 1345.

O tome svedoči zapis na svodu manastirske crkve. Srpski kraljevi Milutin, njegov sin Stefan Dečanski i unuk Stefan Dušan, izdavali su manastiru darovnice u vidu zemljišta za izdržavanje, a kasnije su to i Turci potvrđivali fermanima iz Stambola.

U mletačko-turskim ratovima manastir Krupa je teško stradao u više navrata, a u 20. veku desilo se isto u dva navrata: 1941. i 1995.

Prvi put su ga oskrnavile Pavelićeve ustaše, a drugi su ga put i pored nastojanja hrvatske države da ga potpuno zaštiti, znatno opustošili hrvatski građani.

Manastir Krupa čuva vredna duhovna i kulturna svedočanstva, uprkos čestim pustošenjima u prošlosti i zajedno sa srednjovekovnim manastirima Krka i Dragović svedoči o srpskom prisustvu u tim krajevima.

Šezdesetih godina 20. veka otkrivene su freske u manastirskoj crkvi i to one koje je 1622. godine freskopisao hilandarski monah Georgije Mitrofanović, poznato po tome što je oslikao Hilandarsku trpezariju.

U Krupi su čuvane ikone italo-kritske škole, rad Jovana Apake. Čuva se i čestica moštiju sv. Jeroteja. Tu je i kivot iz manastira Rmnja koji je donesen u Krupu u toku bosansko-hercegovačkog ustanka 1875. godine. Manastirska riznica čuvala je i tri antiminsa: jedan je jerusalimskog patrijarha Teodosija, drugi patrijarha Arsenija IV Šakabente iz 1743. i treći je tzv. Krupski iz 1739. godine.

Manastir Krupa je prihvatao brojna velika pera srpske književnosti: u njemu je izvesno vrijeme boravio Dositej Obradović; Simo Matavulj je u manastiru boravio četiri godine i, prema sopstvenom iskazu tu naučio skrivene lepote srpskog jezika.

Prema podacima Ministarstva kulture Srbije od 2001. godine je u procesu povraćaja kulturnih dobara Republici Hrvatskoj, vraćeno više od 20.000 predmeta, najvećim delom iz pravoslavnih manastira i crkava, koji su tokom devedesetih godina sklonjeni kako bi se sprečilo da budu ukradeni ili uništeni.

Nažalost mnogo kulturnog blaga od neprocenjivog značaja je tokom rata nestalo i za njim traga Interpol.

Svi predmeti iz riznica pravoslavnih manastira i crkava u Hrvatskoj, kako je objasnila Živkovićeva, vlasništvo su Srpske pravoslavne crkve, uz čiju saglasnost se i vraćaju, ali predstavljaju i kulturno blago Hrvatske, s obzirom da potiču iz manastira sa njene teritorije.

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...