Izvor: Politika, 22.Jan.2012, 23:22 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Obnova Spirtine kuće – zemunski Skadar na Bojani
Opština Zemun trebalo bi na proleće da odobri oko osam miliona dinara za izradu kopije jedinstvenog intarziranog parketa i time okonča radove na Zavičajnom muzeju u Zemunu čije je uređenje počelo pre deset godina
Obnova Zavičajnog muzeja u Zemunu, poznatijeg kao Spirtina kuća, koja je počela još 2002. godine, trebalo bi, prema najavama iz opštine Zemun, da bude nastavljena na proleće. Prvobitnim planom bilo je predviđeno da radovi u muzeju budu završeni za 65 dana, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << ali se obnova pretvorila u svojevrsni zemunski Skadar na Bojani.
– U poslednjih godinu i po dana instalirali smo video nadzor, protivprovalnu i protivpožarnu zaštitu. Ove radove finansirala je opština Zemun, po projektu koji je uradio Muzej grada Beograda. Najveći problem je zamena ručno izrađenog i slaganog intarziranog parketa, postavljenog 1855. godine. Potrebno je uraditi novi parket jer se originalni, koji je čitav vek i po bio zaštitni znak Spirtine kuće, rasušio i propao. Da nevolja bude veća, prethodno renoviranje nije najsrećnije urađeno – kaže Milosav Stamenov, član veća opštine Zemun.
U prostorijama sa parketom ugrađeni su radijatori, što nije bilo primereno ovom ambijentu.
Parket je nabavljen u Belgiji, a takav postoji na samo nekoliko mesta u Evropi.
– Intarzirani parket izrađen je od osam vrsta drveta, a cilj nam je da novi bude verna kopija. Naravno, tehnike izrade su napredovale. Nekada su drveni žlebovi ručno rađeni, a onda su u njih uklapani delovi parketa različitih vrsta i na taj način su pravljene šare – objašnjava Danica Jovović-Prodanović, direktor Muzeja grada Beograda.
Prema rečima Stamenova, parket će se raditi prema projektu Zavoda za zaštitu spomenika kulture, a njegovu izradu finansiraće opština.
– Sredstva su predviđena budžetom i nadam se da će biti dovoljna. Originalni parket će biti konzerviran i izložen u jednoj od prostorija kao muzejski eksponat – ističe Stamenov.
Do sada su konzervirane originalne tapete i oslikani zidovi hodnika koji vodi u kuću. Kada se završe građevinski radovi, na redu je osmišljavanje stalne postavke i izrada nameštaja.
– Za parket je potrebno oko osam miliona dinara, dok su za stalnu postavku i izradu mobilijara biti potrebno i više. Mislim da ove godine, imajući u vidu obim budžeta, postavka ne može biti realizovana – ističe Danica Jovović-Prodanović.
----------------------------------------------
Zdanje iz 1855. godine
Spirte su poznata familija cincarskog porekla koja se u Zemun doselila krajem 18. veka. U gotovo svim poslovima u kojima su se do sredine 19. veka oprobali bili su među najuspešnijima.
– Bogatstvo je članovima porodice obezbedilo visok društveni status, što je na simboličan način potvrđeno dobijanjem plemićkog zvanjai grba 1856. godine. Kuća u Glavnoj ulici urađena je po projektu bečkog arhitekte Ferstla, a izgradnju je finansirao Dimitrije Spirta. Kuća je završena 1855. godine, ali u njoj Dimitrije nije dugo živeo. Preselio se u Pančevo gde je 1885. godine i umro. Sahranjen je u porti manastira Vojlovica. Poslednji vlasnik iz porodice Spirta bio je Đorđe, koji je kuću prepisao svojoj ženi Sofiji. Ona je umrla 1916. godine u Švajcarskoj – objašnjava Gordana Korać, muzejski savetnik.
----------------------------------------------
Od čitavog imetka ostala – kristalna čaša
Kuća je bila raskošno zidana u gotskom stilu. Fasada je od kamena, a na zidovima širokog lučnog ulaza u kuću oslikani su motivi iz grčke mitologije. Stepenice koje vode u predsoblje bile su od glačanog crvenog mermera.Kuća je do današnjih dana pretrpela mnoge izmene. Krajem 19. veka u njoj je bio hotel „Garni”. Pretpostavlja se da je za vreme Prvog svetskog rata kuća služila za vojne potrebe. Po okončanju sukoba, kuću je 1919. i 1920. godine koristio Zavod za slepe i gluve srpske ratne invalide. Savezničko bombardovanje 1944. godine kuću je znatno oštetilo, ali je posle rata obnovljena. Od sveg bogatstva porodice Spirta, do danas je pretekla samo jedna čaša od roze kristala, koju je koristila Sofija, supruga Đorđa, poslednjeg izdanka velike porodice.
Sto deset godina pošto je podignuta, 1965. godine, ovo zdanje je proglašeno spomenikom kulture. U to vreme tražena je podesna lokacija za Narodni muzej Zemuna, osnovan 1955. godine, a izbor je pao na ovaj objekat u zemunskoj Glavnoj ulici.
B. Vasiljević
objavljeno: 23.01.2012.
