Izvor: Vostok.rs, 20.Okt.2019, 11:55

Oslobođenje Beograda: Kako su nacisti najureni iz glavnog grada Jugoslavije

Oslobođenje Beograda: Kako su nacisti najureni iz glavnog grada Jugoslavije

Pobeđeni, ali ne i slomljeni Zemlju su podelile Nemačka, Italija, Mađarska i Bugarska. Neki oficiri jugoslovenske vojske sakrili su se u šumama Srbije i istočne Bosne. Ovaj pokret vodio je Dragoljub (Draža) Mihajlović, bivši obaveštajni oficir Generalštaba Jugoslovenske vojske i vojni ataše u Pragu i Sofiji. U isto vreme aktivira se antifašistički komunistički pokret koji je predvodio Josip Broz Tito. U leto 1941. godine, pod vođstvom Komunističke partije Jugoslavije, počeli su se organizovati partizani u Srbiji i Crnoj Gori, te su stvoreni narodnooslobodilački komiteti.
Vrhovni komandant Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije, maršal Josip Broz Tito (u sredini) sa članovima štaba na ostrvu Vis. Leto 1944. godine, foto: © RIA Novosti / TANЮG  21. decembra 1941. godine formirana je Prva proleterska brigada koja je postavila temelj za osnivanje Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije (NOVJ). Nakon toga, NOVJ će igrati važnu ulogu u oslobađanju zemlje.   Zahvaljujući aktivnom otporu jugoslovenskih partizana, fašistička komanda je bila primorana da u borbama sa njima upotrebi veliki broj divizija spremnih za borbu, koje su trebale da budu upućene na sovjetsko-nemački front. foto: © RIA Novosti / Fedor Levšin Kolaboracionisti i partizani u Jugoslaviji   Na teritoriji okupirane Jugoslavije profašističke snage su takođe bile veoma jake.   Najokrutniji od njih su bili su ustaše - pripadnici hrvatske fašističke organizacije. Došavši na vlast pokrenuli su neviđeni genocid nad Srbima, Jevrejima i Ciganima. Tokom 1941 - 1945. godine, prema različitim izvorima, ubili su od 197.000 do 800 hiljada ljudi. Pobeda Crvene armije kod Staljingrada inspirisala je stanovnike Jugoslavije, a mit o nepobedivoj Nemačkoj se raspadao. To je uticalo na intenziviranje saradnje između SSSR-a i Titovih partizana. Ukupno je tokom ratnih godina Sovjetski Savez isporučio Jugoslaviji oko 156 hiljada pušaka i automata, oko 39 hiljada mitraljeza, 5800 topova i minobacača, 69 tenkova i 491 avion. Jugoslovenski partizani u svoje redove primaju nove borce, foto: © RIA Novosti 21. septembra 1944. godine Tito je odleteo u Moskvu, gde se sastao sa Staljinom.   "Jedan od prvih problema o kome smo razgovarali bile su zajedničke operacije naše dve vojske ... Zamolio sam ga za jednu tenkovsku diviziju koja bi pomogla našim jedinicama u oslobađanju Beograda ... Staljin je rekao: "Valter (to je moje ime bilo u Moskvi), neću Vam dati tenkovsku diviziju, nego tenkovski korpus!“, prisetio se kasnije Tito. Kao rezultat toga, postignut je dogovor o premeštanju velikih sovjetskih jedinica na teritoriju istočne Srbije radi oslobađanja Beograda. Beogradska operacija   Za oslobađanje Beograda borili su se snage 2. i 3. Ukrajinskog fronta zajedno sa jugoslovenskim snagama. U savezu sovjetskih, jugoslovenskih i bugarskih snaga bilo je 660 hiljada ljudi, 4477 topova i minobacača, 421 tenk, uključujući samohodna artiljerijska sredstva i 1250 aviona. Jugoslovenski partizani koordinišu svoje akcije sa jedinicama Crvene armije, foto: © RIA Novosti / Fedor Levšin U istočnim regionima Jugoslavije suprotivilo im se do 150 hiljada ljudi, 2130 topova i minobacača, 125 tenkova i drugih ofanzivnih sredstava, 352 aviona i 74 neprijateljska ratna broda.   28. septembra 1944. sovjetske i bugarske trupe pokrenule su masovni napad na okupatore. Aktivno ih je podržavala NOVJ, delujući iza neprijateljskih linija.   Dana 14. oktobra, udarne korpusne jedinice sa desantom jugoslovenskih snaga stigle su do južne periferije Beograda. Baterija kapetana V. Dmitrieva tokom borbe, foto: © RIA Novosti / Pavel Luknickiй Pokušali su da oslobode glavni grad Jugoslavije bez žrtava i razaranja, pa je napad na grad izvršen bez snažnih bombardovanja i artiljerijskih napada. Nacisti su odbranu postavili uglavnom za direktnu vatru, a građani Beograda su govorili oslobodiocima gde su smeštene nemačke snage. Građani Beograda pozdravljaju oslobodioce, foto: © RIA Novosti / Olьga Lander Do 20. oktobra Beogradi veći deo Srbije su potpuno oslobođeni.   28. oktobra 1944. godine maršal Tito je govoreći učesnicima parade jugoslovenskih snaga izjavio:   "U borbama za Beograd, vojnici slavne Crvene armije i naši vojnici ujedinili su se da zajedno ratuju protiv Nemaca. Beogradske ulice oblivene su krvlju sinova svih naroda Jugoslavije i krvlju heroja Crvene armije, sinova velikog Sovjetskog Saveza. Zato je borba za Beograd od izuzetnog istorijskog značaja."  foto: © RIA Novosti / Olьga Lande Kao rezultat toga, sovjetske, jugoslovenske i bugarske trupe porazile su armijsku grupu "Srbija", te nanele ozbiljnu štetu drugim formacijama Grupe F, te oslobodile istočne i severoistočne delove Jugoslavije. Građani Beograda pozdravljaju oslobodioce, foto: © RIA Novosti / Olьga Lander Neprijatelj je izgubio do 45 hiljada ljudi, što ubijenih, što zarobljenih. foto: © RIA Novosti / Olьga Lander Memoari očevidaca   „Spaljeni ruski tenkovi na beogradskim ulicama svedoče o herojstvu tenkista koji nisu štedeli svoje živote da bi Beograd bio oslobođen sa najmanje razaranja. Ruski junaci su prolili svoju krv i zbog činjenice da u borbi za oslobođenje grada pogine što manje dece i žena. Beograđani su sve to razumeli i od srca se zahvalili svojim oslobodiocima", napisao je Rodoljub Čolaković. Građani Beograda pozdravljaju oslobodioce, foto: © RIA Novosti / Olьga Lander Ratni dopisnik Pavel Luknicki, nakon oslobođenja Beograda, primetio je: „Mnogi beograđani u svojim razgovorima na ulicama govore da su, gajeći u sebi izdržljivost i snagu, uvek pred sobom videli primer Lenjingrada, o čijoj herojskoj odbrani su mnogo čuli od partizana i potajno hvatajući radio poruke sovjetske radio stanice. Reči „Moskva“, „Lenjingrad“, „Staljingrad“ za Beograd su simboli velike hrabrosti i pobede.“ Građani Beograda pozdravljaju oslobodioce, foto: © RIA Novosti / Olьga Lander Prema njegovim rečima, Beograd je sovjetske vojnike smatrao "drage srcu, snažne, braćom i sestrama".   Vatromet u Moskvi   Zahvaljujući trupama koje su učestvovale u borbama za oslobođenje Beograda, u Moskvi je su odjeknuli plotuni u njihovu čast sa 24 artiljerijske salve iz 324 topa.   Mnogo godina kasnije, 20. oktobra, nad Moskvom će se ponovo oglasiti vatromet u čast oslobođenja Beograda. Od 10. aprila 2019. godine u Moskvi, u parku pobede na Poklonoj gori, pali se vatromet u znak obeležavanja datuma oslobođenja sovjetskih i evropskih gradova od nacističkih osvajača. Materijal priremile RIA Novosti uz podršku Histori.rf 
Pogledaj vesti o: Vojska Srbije

Nastavak na Vostok.rs...






Napomena: Ova vest je automatizovano (softverski) preuzeta sa sajta Vostok.rs. Nije preneta ručno, niti proverena od strane uredništva portala "Vesti.rs", već je preneta automatski, računajući na savesnost i dobru nameru sajta Vostok.rs. Ukoliko vest (članak) sadrži netačne navode, vređa nekog, ili krši nečija autorska prava - molimo Vas da nas o tome ODMAH obavestite obavestite kako bismo uklonili sporni sadržaj.