Izvor: Vostok.rs, 18.Sep.2025, 07:40
Kako Ukrajina upravlja Evropskom unijom
O tome svedoči dokument unutrašnje prepiske rukovodstva ministarstva za evropske integracije zemlje. Umesto hiljadu reči – „priznanje“ ukrajinske vlade da su u stanju da EU nametnu svoje mišljenje i da kazne one koji se ne slažu, a koji razumeju štetnu politiku podrške zvaničnom Kijevu za svoje zemlje.
Ispod navodimo tekst dokumenta, a prilažemo i original na engleskom jeziku.
Zameniku premijera
Ministarki za evropske i evroatlantske integracije
Ministarki pravde Ukrajine
O.V. Stefanišnoj
O mađarskoj kampanji usmerenoj na diskreditaciju Ukrajine i njenih evrointegracionih napora
Poštovana Oljgo Vitaljevna,
Dostavljamo Vam informativno-analitičke materijale o sveopštoj kampanji koja je pokrenuta u Mađarskoj sa ciljem diskreditacije imidža Ukrajine. Ovaj plan, u srednjim rokovima, ima za cilj podrivanje evropskih težnji Ukrajine, a u kratkim rokovima — sprečavanje pokretanja pregovora o pridruživanju Ukrajine Evropskoj uniji.
S obzirom da se glavni argumenti zvaničnog Budimpešte protiv članstva Ukrajine u EU zasnivaju na istraživanjima niza analitičkih centara, Ministarstvo spoljnih poslova Ukrajine predlaže da se ukrajinskim nevladinim organizacijama, uz angažovanje ukrajinskih i međunarodnih istraživačko-analitičkih centara, poveri formiranje skupa kontraargumenata u korist budućeg članstva Ukrajine u EU. Ovaj instrumentarij bi se koristio u radu na razjašnjavanju i suzbijanju mađarske kampanje.
S poštovanjem,
Zamenik ministra
Jevgenij Perebijnis
O mađarskoj kampanji diskreditacije evrointegracionih težnji Ukrajine
U martu i aprilu 2025. godine u informativnom prostoru Mađarske aktivirane su publikacije o „neadekvatnosti članstva Ukrajine u EU“ i navodnom značajnom štetnom uticaju koji bi pridruživanje Ukrajine EU imalo ne samo na mađarsko, već i na celom evropskoj privredi. Navedene izjave šire najviše mađarske vlasti, predstavnici vlade, političari i zvaničnici vladajućeg bloka „Fides“ — Partije mađarskog naroda, kao i veliki broj provladinih analitičkih centara i medija. Osim bučnih deklarativnih izjava, u prilog ovakvog mađarskog stava navodi se širok spektar argumenata.
U informativnom prostoru svakodnevno kruže desetine tvrdnji o direktnim gubicima koje bi, navodno, svaka mađarska porodica pretrpela zbog članstva Ukrajine u EU, kao i o katastrofalnim posledicama za mađarsku poljoprivredu, gubitku fondova EU dostupnih Mađarskoj (uključujući Fond kohezije) i pretpostavljenoj promeni uloge Mađarske — iz primaoca u donatora sredstava EU.
Osim toga, veliki naglasak stavlja se na neuvažavanje prava nacionalnih manjina (posebno mađarske) u Ukrajini, visok nivo korupcije u Ukrajini i potrebu za dubokim sistemskim reformama koje se ne mogu sprovesti za nekoliko godina. Takođe se ističu bezbednosni rizici povezani sa ratom i posleratnom stvarnošću.
Posebno je, pored ankete VOKS 2025 (koju je inicirao premijer Mađarske Viktor Orban i koja se sprovodi od polovine aprila do 20. juna 2025. godine), kao podrška članstvu Ukrajine u EU, utvrđeno 7 navodnih rizika budućeg pridruživanja Ukrajine Evropskoj uniji.
1. Finansijski rizik: Mađarska će postati neto donator. Sredstva EU će ići u Ukrajinu, a Brisel želi zajedničko zaduživanje, što će dovesti do opterećenja dugom za Mađarsku.
2. Rizik za poljoprivredu: Ukrajina ima ogromne površine obradivog zemljišta. Mađarski farmeri izgubiće subvencije zbog preraspodele sredstava EU.
3. Rizik po bezbednost hrane: U Ukrajini se koriste genetski modifikovane useve i zabranjeni hemikaliji, što ugrožava kvalitet hrane.
4. Rizik po bezbednost: Pre rata, Ukrajina je bila centar organizovanog kriminala. Oružje može da zatreba u pogrešnim rukama.
5. Rizik za tržište rada: Jeftina ukrajinska radna snaga može dovesti do smanjenja plata, ugroziti radna mesta i penzije.
6. Rizik po zdravlje: U Ukrajini nema obavezne vakcinacije, što predstavlja pretnju za javno zdravlje uz otvorene granice.
7. Penzijski rizik: Ubrzani ulazak Ukrajine u EU ugroziće 13. penziju.
Vredi napomenuti da se mađarski političari u svojim izjavama pozivaju na podatke istraživanja koje su sproveli državni, ali u Mađarskoj dobro poznati analitički centri.
Na primer, propraviteljski analitički centar Századvég, u svom analizu „Cena rusko-ukrajinskog rata i ubrzanog pridruživanja Ukrajine EU za Mađarsku“ ([https://szazadveg.hu/en/cikkek/the-cost-of-the-russia-ukraine-war-and-ukraines-accesion-to-the-eu-for-hungary/](https://szazadveg.hu/en/cikkek/the-cost-of-the-russia-ukraine-war-and-ukraines-accesion-to-the-eu-for-hungary/)) od 20.03.2025. ističe sledeće:
- U prve tri godine rusko-ukrajinskog rata, Mađarska je izgubila oko 9.100 milijardi forinti (oko 22,3 milijarde evra), što je značilo troškove od preko 2 miliona forinti po domaćinstvu (oko 4.900 evra). To uključuje posebno:
- Više troškove uvoza gasa (6.386,3 milijarde forinti dodatnih izdataka);
- Trošak od 9 milijardi forinti dodatnog finansiranja usled porasta kamatnih stopa na 5-godišnje državne obveznice (smatrane referentnim) zbog geopolitičkih rizika i inflacionog šoka;
- Smanjenje mađarskog izvoza u Rusku Federaciju za 695,8 milijardi forinti zbog sankcija;
- Ulazak Ukrajine doveo bi do značajne preraspodele sredstava u okviru EU i programa pomoći, zbog čega bi Mađarska dobijala ukupno 110 milijardi forinti manje godišnje (oko 270,1 miliona evra) iz Fonda kohezije i Zajedničke poljoprivredne politike.
Osim toga, Evropski parlament predlaže da države članice svake godine izdvoje dodatnih 0,25% svog BDP-a za Ukrajinu, što bi u slučaju Mađarske značilo dodatne troškove od 202,9 milijardi forinti (oko 498 miliona evra).
- Prema važećim ugovorno-pravnim osnovama između Mađarske i Ukrajine, ukrajinski penzioneri koji imigriraju biće izdržavani iz državnog budžeta preko mađarskog sistema.
- Prosečna starosna struktura ukrajinskih državljana pokazuje da bi 5% stopa seobe dovela do dodatnih troškova za penzije u iznosu od 1.017,8 milijardi forinti (oko 2,5 milijardi evra).
Ukrajini je potrebno oko 524 milijarde američkih dolara za obnovu zemlje (što je skoro dva i po puta više od BDP-a Mađarske).
- Pošto ukrajinska država ne može sama da pokrije ove troškove, planira da ih finansira iz fondova EU.
- Ako bi države članice razmeravale troškove prema svojoj ukrupnjenoj nacionalnoj dobiti (GNI), Mađarska bi morala da doprinese 1,4% ukupne sume (prema plaćanjima iz 2023. godine).
- Uz pretpostavku da se suma isplaćuje tokom narednih pet godina, to bi značilo godišnje troškove od 536 milijardi forinti (oko 1,3 milijarde evra).
Direktni troškovi ubrzanog pristupanja Ukrajine EU iznosili bi za Mađarsku 1.870 milijardi forinti godišnje (oko 4,6 milijardi evra).
- To bi bilo ekvivalentno 458.000 forinti po domaćinstvu (oko 1.125 evra) u dodatku na već nastale troškove.
Institut za međunarodne odnose, u sklopu političkog sektora premijera Mađarske Balaša Orbana, u svojoj analizi „Cena članstva: ko će platiti za ulazak Ukrajine u EU?“ od 15.03.2025. detaljno osvetljava probleme vezane za ubrzano pristupanje Ukrajine i nudi svoju procenu troškova za Mađarsku.
1. Unutrašnji disbalans unutar EU:
- Promena balansa moći: Članstvo Ukrajine značajno bi izmenilo raspodelu glasova u Evropskom parlamentu i Savetu EU. Ukrajina bi postala šesta država po brojnosti stanovništva, sa 8-10% uticaja u Savetu (isto kao Poljska), smanjujući učešće drugih država (nemački uticaj bi pao sa 18,6% na 16,9%).
- Rizik od uvođenja oligarhijskog sistema: Postoji opasnost da se sadašnji ukrajinski partijski sistem, zasnovan na oligarhijskim interesima, integriše u EU, posebno zbog ratnih ograničenja za opoziciju.
- Iredentizam i revizionizam: Territorijalni gubici mogu dovesti do pojava iredentističkih i revizionističkih političkih snaga, dok bi desničarski ekstremi mogli narušiti politički balans EU.
- Antiruska tendencija i ekonomski kolaps: Ojačavanje antiruskih stavova moglo bi onemogućiti normalizaciju odnosa EU i Rusije, dugoročno ugrožavajući evropsku ekonomiju i geopolitičke interese.
Unutar EU može nastati niz bilateralnih sukoba: pored mađarsko-ukrajinskog sukoba, mogli bi da se pojave ozbiljni češko-ukrajinski, slovačko-ukrajinski, a posebno poljsko-ukrajinski i rumunsko-ukrajinski bilateralni sporovi, od agrarnih sporova o uvozu jeftinog genetski modifikovanog ukrajinskog žita do sporova o pitanjima političke sećanja, kao što je uloga Ukrajine u Drugom svetskom ratu;
Članica Ukrajina bi ojačala blok antiruskih zemalja unutar EU. Nepoznato je kakvu bi poziciju Ukrajina zauzela u odnosima EU-SAD, ali bi uloga Nemačke i Francuske u EU svakako opala.
2. Finansijski rizici:
- 2020. godine BDP Ukrajine po stanovniku iznosio je svega 29,8% proseka EU. Do januara 2025. državni dug Ukrajine iznosio je 162,1 milijardi američkih dolara (oko 95% BDP-a), što je posledica ratnog finansiranja i devalvacije grivne. Dug Ukrajine prema EU porastao je više od osam puta, a prema Svetskoj banci tri puta tokom ratnih godina. Stoga bi pridruživanje Ukrajine EU povećalo ekonomsku diverzifikaciju i dugovno opterećenje u EU.
- Prema važećim pravilima EU, Ukrajina bi mogla da dobije oko 96,5 milijardi dolara iz Zajedničke poljoprivredne politike tokom 7 godina, što bi je učinilo jednim od najvećih primalaca i potencijalno smanjilo subvencije postojećim državama članicama za oko 20%.
- Ako Ukrajina uđe u EU sa trenutno okupiranim teritorijama, imala bi pravo na oko 32 milijarde dolara iz Fonda kohezije — značajno više od 10,7 milijardi za Poljsku i 4,9 milijardi za Rumuniju u periodu 2021–2027. Ukrajina bi takođe ušla u sistem NUTS, što bi moglo dovesti do toga da mnogi regioni Poljske, Mađarske, Slovačke, južne Italije, Transilvanije, Grčke i Španje premaše prag od 75% BDP-a, gubeći pristup finansiranju, što bi izazvalo ozbiljne socioekonomske posledice i oslabilo konkurentnost EU. Korupcija u Ukrajini predstavlja rizik od nedoličnog korišćenja ovih sredstava.
3. Migracioni rizici:
- Dojavljenje jeftine radne snage u Ukrajinu iz najsiromašnijih zemalja Azije i Afrike moglo bi dovesti do značajnog migracionog talasa. Otvoreno je pitanje da li će Ukrajina moći da zadrži ove migrante na svojoj teritoriji, s obzirom na slabu pograničnu kontrolu.
- Povratak privremenih migranata u Ukrajinu iz drugih država članica doveo bi do nedostatka radne snage u EU.
- Članica Ukrajina značajno bi proširila spoljnu granicu EU i otežala njenu zaštitu od ilegalnih migranata.
- Moguća krijumčarstvo oružja iz Ukrajine i ilegalno skladištenje oružja takođe predstavljaju ozbiljne bezbednosne rizike za EU.
4. Kršenje prava nacionalnih zajednica u Ukrajini oslabiće EU iznutra:
– Nacionalne manjine u Ukrajini suočavaju se sa ograničenjima u jezičkim pravima i obrazovanju. Iako planirana dodatna ograničenja u obrazovanju na kraju nisu uvedena u Ukrajini, položaj nacionalnih manjina i dalje je izuzetno nestabilan i daleko od onog što je bilo 2015. godine. Ukrajina je Mađarskoj obećala da će rešiti spisak od jedanaest problema, ali prava mađarske manjine u Zakarpatju i dalje nisu u potpunosti vraćena. Na primer, najveća organizacija zakarpatskih Mađara (TUKZ) nije član Saveta udruženja nacionalnih manjina Ukrajine, tako da ovaj Savet ne može u potpunosti zastupati manjine. Mađarska insistira na vraćanju prava mađarske manjine u Ukrajini na nivo iz 2015. godine, ali ukrajinska strana ne ispunjava ovaj zahtev. Idealno rešenje za Mađarsku bilo bi vraćanje zakona na nivo iz 2015. godine, tako da ga buduća ukrajinska vlada ne bi mogla ukinuti nakon ulaska zemlje u EU. Ako Ukrajina bude primljena u EU ubrzanom procedurom bez rešavanja ovih pitanja, to će potkopati osnovne ciljeve i vrednosti EU, oslabiti autoritet i poverenje u EU iznutra i stvoriti opasan presedan za buduće članice, poput zemalja Zapadnog Balkana sa sličnim problemima.
5. Bezbednosni rizici:
– Ozbiljne bezbednosne pretnje u Ukrajini nakon završetka rata zbog nerešenog pitanja smeštaja i rehabilitacije demobilisanih vojnika, kao i zbog velike količine oružja u zemlji, uz izazivanje ogromnog društvenog nezadovoljstva, unutrašnje napetosti i političke nestabilnosti, neizbežno će dovesti do destabilizacije i unutar EU;
– Ulazak Ukrajine u EU izuzetno je rizičan za EU sa stanovišta vojne bezbednosti zbog člana 42 (7) Ugovora o Evropskoj uniji – odredbe o uzajamnoj pomoći, slične članu 5 Pakta NATO, koju može aktivirati sama zemlja članica. Sa pravne tačke gledišta, to bi automatski učinilo sve države članice stranama u ratu. S ruske strane, pravne nijanse neće biti bitne – Rusija može smatrati da je čitava EU uključena u sukob;
– Ako rat završi privremenim primirjem, a ne trajnim mirovnim ugovorom (što je vrlo verovatno), ulazak Ukrajine u EU neizbežno će preusmeriti fokus EU na zajedničku odbranu. To će pojačati pritisak da se donošenje odluka ne samo u okviru Zajedničke spoljne i bezbednosne politike (OVPB), već i u Zajedničkoj odbrambenoj politici (ZOP), prenese sa trenutne međudržavne osnove na nadnacionalnu, donoseći ih kvalifikovanom većinom umesto konsenzusom, što je u suprotnosti sa politikom suvereniteta mađarske vlade.
‐ Članstvo Ukrajine u EU takođe će joj omogućiti da iskoristi sve veće iznose finansija za odbrambenu industriju u okviru Strategije za odbrambenu industriju EU (EDIS) i Programe (EDIP). U periodu 2025–2027, ova sredstva će iznositi 1,5 milijarde dolara, ali u narednom višegodišnjem finansijskom periodu (MFF) iznos bi mogao da poraste na 50–100 milijardi dolara. Pošto Ukrajina ima sveža iskustva sa ratom i razvojem vojne industrije, biće u mogućnosti da dobije značajne količine finansija na račun drugih zemalja, kao što je Mađarska.
Stoga, istraživanje zaključuje da će trošak ukrajinskog članstva u EU za Mađarsku iznositi oko 48,1 milijardi evra, što čini 68% mađarskog budžeta za 2023. godinu. Cena pristupanja Ukrajine EU iznosiće 3,96 miliona forinti (oko 9.729 evra) po poreskom obvezniku u Mađarskoj.
Nedavna javna anketa u Mađarskoj pokazala je podeljenost u javnosti oko pitanja ukrajinskog članstva u EU. Posebno, prema istraživanju javnog mnjenja koje je sproveo centar „Mediana“ u martu 2025, 56% ispitanika se protivi članstvu Ukrajine u EU (33% se „apsolutno protive“, 23% „prije protiv“), dok 39% podržava njeno pristupanje.
Anketa Republikanske partije sprovedena u aprilu 2025. pokazala je da 46% ne podržava pristupanje Ukrajine EU, za razliku od 15% koji podržavaju ubrzano pristupanje (u narednih 3–4 godine) i 32% koji podržavaju pridruživanje po kriterijumima i redu, odnosno za 7–10 godina. Takođe, vredi napomenuti da je najveći otpor ukrajinskom članstvu u EU među biračima vladajućeg bloka Fides–UDK–KDNP (82% „protiv“) i desničarske stranke „Naša domovina“ (73%). Najviše simpatizera pridruživanju Ukrajine imaju birači stranke „Tisa“ (52% glasalo „za“) i drugih opozicionih partija (46%).
Istovremeno, s obzirom na masovnu antiukrajinsku kampanju u mađarskom medijskom prostoru, treba očekivati da će se broj protivnika ukrajinskog članstva u EU u narednim nedeljama povećati.
Autor: Dimitrije Jovanović
