Izvor: Politika, 24.Avg.2007, 11:00

SPC dopušta tri braka

Prema nezvaničnim procenama iz Crkve, posle razvoda pred državom samo između 30 i 40 odsto bračnika zatraži i crkveni razvod. Uglavnom su to vernici koji nameravaju da sklope novi crkveni brak

"Molim Vas da mi pomognete da sastavim kratku i jasnu molbu za crkveni razvod braka. Suprug i ja smo građanski razvedeni već devet meseci, a ne živimo zajedno 16 meseci. Učinio je preljubu koju sam pokušala da oprostim, ali nije bilo svrhe, i već neko vreme živi sa drugom ženom. >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Zato osećam potrebu da se taj brak i pred Bogom završi za dobro svih nas. Imamo ćerku od dve godine koju sama gajim, izdržavam i vaspitavam."
Ovako je na pravoslavnom internet forumu "Svetosavlje" pomoć od sveštenika potražila jedna mlada žena kako bi konačno i pred Gospodom stavila tačku na neuspelu bračnu vezu.

Kada mladenci sa krunama na glavama u crkvi čuju završne reči sveštenika "Gospode, Bože naš, slavom i čašću venčaj ih", radosni dok primaju čestitanja teško je i da pomisle da njihov brak može da doživi "brodolom". Iako je Gospod Isus Hristos poručio: "A što je Bog sastavio čovek da ne rastavlja" (Mk 10.9) zajednički život zapečaćen Svetom tajnom braka često ne može da izdrži pred naletima životnih iskušenja. I dok je građanski brak moguće i sporazumno i relativno brzo okončati, bračni zavet na vernost dat pred Bogom može da raskine samo eparhijski crkveni sud po utvrđenoj proceduri.

Poslednjih petnaestak godina postalo je normalno da sudbonosno "da" izrečeno pred matičarem u opštini bude ponovljeno i u crkvi. Da je broj crkvenih venčanja u porastu pokazuje i primer crkve svetog Aleksandra Nevskog u Beogradu. Tokom 1981. sklopljeno je samo šest, a 2006. godine 126 brakova. sa povećanim brojem crkvenih venčanja povećan je i broj crkvenih razvoda. Tačne podatke koliko godišnje ima razvoda, uprkos upornim pokušajima, nije bilo moguće dobiti u Crkvenom sudu Arhiepiskopije beogradske. Nedeljnik "Evropa" nedavno je objavio da se na području prestonice pre 20 godina razvodilo tridesetak bračnih parova, a danas oko 200 godišnje.

Povećan je broj crkvenih razvoda i u drugim zemljama sa većinskim pravoslavnim stanovništvom. Kako prenosi list "Pravoslavlje", gotovo sve bugarske mitropolije poslednjih meseci dobijaju znatno uvećan broj molbi za poništavanje braka sklopljenog u crkvi. Broj zahteva nije uvećan samo u Sofiji, pogotovo su česti u udaljenim krajevima. Najviše se razvode mladi parovi, a jedan je razveden posle samo mesec dana zajedničkog života. Procedura za razvod crkvenog braka kod naših suseda je prilično jednostavna. Uz taksu od 10 leva (pet evra) Crkvenom sudu se podnosi crkveni venčani list i dokaz da je brak i građanski raskinut.

ima slučajeva da bračni parovi posle građanskog razvoda, da li iz neznanja ili nemarnosti, "zaborave" da zatraže i crkveni, tako da se dešava da uđu u novu bračnu vezu, a ostaju u Svetoj tajni braka sa prethodnim bračnim partnerima. Prema nekim nezvaničnim procenama iz Crkve, posle razvoda pred državom samo između 30 i 40 odsto bračnika zatraži i crkveni razvod. Uglavnom su to vernici koji nameravaju da sklope novi crkveni brak.

Da bi Pravoslavna crkva razvela brak neophodno je da se utvrdi krivica jednog od bračnika, jer ne postoji takozvani sporazumni razvod. Kako navodi dr Dimšo Perić u knjizi "Crkveno pravo", u Svetom pismu Novoga zaveta postoji samo jedan razlog za razvod braka, a to je preljuba: " Ko otpusti ženu svoju, osim za preljubu, i oženi se drugom, čini preljubu" (Mt 19.9)

Kasnije je pod uticajem državnopravnog zakonodavstva broj razloga za razvod crkvenog braka povećan. Prema bračnim pravilima SPC, u brakorazvodne uzroke spada i "rađenje o glavi bračnom drugu" koji je u zakon uneo još car Teodosije Mlađi 440. godine, a kasnije ga je preuzelo i crkveno zakonodavstvo. Brak se razvodi krivicom bračnog lica koje svesno dovede u ozbiljnu opasnost život ili telesnu sigurnost bračnog druga.

Bračna pravila (član 94) propisuju da se brak razvodi i krivicom žene koja namerno izvrši abortus ili trajno sprečava začeće. Crkveni sud brak može razvesti ako muž ili žena zlobno napuste svog bračnika i živi od njega odvojeno i neće ni na poziv crkvenih vlasti da se vrati i uspostavi bračnu zajednicu. Takođe, ako jedan od bračnih partnera napusti brak i godinu dana se o njemu ništa ne sazna, bračni drug može tražiti razvod braka.

Crkva može dozvoliti razvod braka i zbog duševne ili telesne bolesti, ali samo na osnovu lekarskog mišljenja pribavljenog u brakorazvodnoj parnici. U ovom slučaju pre nego što se podnese zahtev za razvod muž je dužan da brine i neguje ženu tri, a ona njega pet godina. Razlog za razvod može biti i otpadništvo od pravoslavne vere, kada jedan od bračnih partnera primi drugu veroispovest ili ode u neku sektu. Bračna zajednica može se razvesti i zbog "moralne pokvarenosti" jednog od bračnika, jer svojim postupcima (zločinstvo, protivprirodno polno delo, alkoholizam, kockanje...) onemogućava životnu zajednicu dostojnu braka.

Za razliku od rimokatoličke crkve u kojoj uopšte ne postoji institucija razvoda, Pravoslavna crkva dopušta tri crkvena braka, a četvrti samo u izuzetnim slučajevima i uz dozvolu nadležnog episkopa. Četvrti brak Crkva je prihvatila 920. godine. Povod da se donese ova odluka pod nazivom "Spis sjedinjenja" bio je četvrti brak vizantijskog cara Lava VI Mudrog koji je u to vreme izazvao veliki sukob između crkve i države.

-----------------------------------------------------------

U Rimokatoličkoj crkvi umesto razvoda – rastava "od stola i postelje"

Rimokatolička crkva ne priznaje razvod braka, ali se on pod određenim okolnostima i prilično komplikovanim postupkom može proglasiti ništavim ako se dokaže da nije pravovaljano sklopljen. Takvu privilegiju imao je krajem 2005. godine kontroverzni pevač ustaških poskočica Marko Perković Tompson. Hrvatska javnost se dugo bavila pitanjem kako je crkveni sud u Splitu proglasio da brak Tompsona sa pevačicom Danijelom Martinović nije valjano sklopljen.

Kako piše "Jutarnji list", U Hrvatskoj "puca"svaki treći, četvrti građanski brak, ali zbog strogih kriterijuma crkvenih sudova na području Zagreba godišnje stiže samo 100 zahteva za poništenje crkvene bračne zajednice, od čega se 70 pozitivno reši.

Katolici umesto razvoda imaju instituciju koja se zove "rastava od stola i postelje", koja može biti privremena ili doživotna.

Da bi neko uspeo da poništi brak sklopljen u Katoličkoj crkvi neophodno je da u dugotrajnom procesu dokaže da ga je osoba s kojom živi na neki način dovela u zabludu. Na primer, uspe li da dokaže da suprug ili supruga nisu ozbiljno shvatili zakletvu datu u crkvi, ili da su govorili da žele decu, a posle nisu bili spremni na rađanje. Zatim, razlozi da se brak proglasi ništavim mogu biti i psihički problemi, teške bolesti kao šizofrenija, fiziološki problemi kao impotencija, homoseksualnost bračnog partnera. Poseban problem nastaje ako je jedan od bračnih partnera pre sklapanja braka prikrio postojeće prepreke za pravovaljanost braka. Na primer, devojci su izvađeni jajnici i ona zna da ne može imati decu, ali zlonamerno to krije. Ako se to dokaže, takav brak Katolička crkva proglašava ništavim.

Milenko Pešić

[objavljeno: 24.08.2007.]

Nastavak na Politika...


Napomena: Ova vest je automatizovano (softverski) preuzeta sa sajta Politika. Nije preneta ručno, niti proverena od strane uredništva ovog sajta, već je preneta automatski, računajući na savesnost i dobru nameru sajta Politika. Ukoliko vest (članak) sadrži netačne navode, vređa nekog, ili krši nečija autorska prava - molimo Vas da nas o tome ODMAH obavestite kako bi uklonili sporni sadržaj.