Pošiljka stiže u Pravu, Malenu ili Velikog-malog čoveka  

„Poplava” novih naziva prestoničkih sokaka: Elvirina, Ladne vode, Devojačka, Rajsko sokače, Prozorska, Dva bela goluba. – Dok maršal Tolbuhin i general Ždanov još „čekaju”, na ulične table stigla imena svetskih atletičara, reditelja, muzičara

Izjava gradonačelnika Dragana Đilasa povodom polemike oko imenovanja gradskih ulica po sovjetskim vojskovođama koji >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << su učestvovali u oslobađanju Beograda 1944. godine, naišla je na suprotstavljena mišljenja stručnjaka. Prvi čovek Beograda, podsetimo, izjavio je da će svi borci koji su poginuli braneći glavni grad i Srbiju od fašizma dobiti ulice u novim delovima prestonice i da u tu svrhu neće biti menjana imena postojećih ulica.

Bojan Dimitrijević iz Instituta za savremenu istoriju Đilasovu inicijativu smatra prihvatljivom. Upitan da li bi bilo pošteno da ljudi koji su oslobodili Beograd dobiju ulice u obodnim naseljima, naš sagovornik odgovara da je to „usud širenja grada”.

– Takav je slučaj i sa drugim evropskim gradovima poput Budimpešte i Londona, gde novija istorijska imena imaju udaljenije ulice. Uostalom, i u Beogradu se Ulica Slobodana Jovanovića nalazi u Višnjičkoj banji – objašnjava Dimitrijević.

O aktuelnoj polemici u vezi delatnosti ambasadora Rusije u Srbiji on kaže da ambasadori imaju diplomatsku funkciju i ne treba da postavljaju ultimativne zahteve.

– To će pokrenuti niz sličnih ideja. Već smo imali inicijativu slovenačke ambasade da se ulicama vrate imena Ivana Cankara ili France Prešerna – izričit je Dimitrijević.

Komisije koje daju nazive, smatra on, obično imaju ograničen uvid u to koja imena treba da se nađu na uličnim tablama. To je, tumači Dimitrijević, posledica čestih promena naziva ali i ljudi u telima koja se bave tim pitanjem.

Odlukom Skupštine grada iz 1997. godine, general Vladimir Ždanov i maršal Fjodor Tolbuhin „povukli” su se sa uličnih tabli, koje su „osvojila” predratna imena ovih ulica – Resavska i Makenzijeva. Bulevar Crvene armije tada je preimenovan u Južni bulevar. I dok udruženja građana podnose zahteve da se imena ruskih oslobodilaca vrate na plan grada, u čemu ih podržavaju političke stranke raznolikog ideološkog spektra, profesor Ratko Božović, kulturolog, priznaje da ni pre 12 godina nije bio naklonjen menjanju naziva, koje smatra „brzopletim”.

– Tada je bila velika nervoza ideološke prirode da se promene imena i taj postupak bio je primer kako je, sa namerom da se zavede red, stvoren još veći nered. Čini mi se da je tu bilo malo one naše rasejanosti i brzine. Imenovanje jeste važno sa aspekta kulture pamćenja, ali tu moraju da se uvedu određeni kriterijumi – ističe Božović.

U senci previranja oko davanja novih imena prestoničkim saobraćajnicama, na sajtu opštine Lazarevac osvanula je vest da je jednoj ulici u gradu kraj Kolubare 1. oktobra dat naziv Ulica velikog – malog čoveka. Time je mapa grada postala bogatija za još jedan neuobičajen toponim. A njih je i dosad bilo na pretek. Elvirina, Ladne vode, Devojačka, Rajsko sokače, Prozorska, Prava, Malena, Kisela voda, Dva bela goluba – samo su neki od novijih naziva. Najveći broj njih prekršten je 2004. godine odlukom gradskih vlasti. Ulične table tada su „zaposeli” i mnogi ljudi čija je „pojava” iznenadila Beograđane. U Mirijevo se tako „doselio” Đango Rajnhart, belgijski džez gitarista romskog porekla. Najviše promena pretrpela je Altina, gde su dotad neodređeni nazivi zamenjeni imenima Simona Bolivara, južnoameričkog revolucionara iz 19. veka, Dijega Rivere, meksičkog slikara, Akira Kurosave, japanskog filmskog reditelja... „Stanovnik” ovog dela Zemuna postao je i Alfred Nobel, ali i proslavljeni atletičari – Amerikanac Džesi Ovens, Čeh Emil Zatopek i Etiopljanin Abebe Bikila. Ulice u Altini imaju i Bertrand Rasel i Martin Luter King. Iako je reč o ljudima koji ni po čemu nisu zadužili Beograd, Mile Bjelajac, naučni savetnik u Institutu za noviju istoriju Srbije smatra da se Beograd i na taj način „deklariše kao metropola”.

– Ulice nisu posvećene samo političarima, događajima i geografskim pojmovima koji su u vezi sa našim podnebljem. Takve pojave postoje i u drugim gradovima, pa tako u Pragu postoje ulice nazvane po znamenitim Srbima – objašnjava Bjelajac.

Govoreći o stavu gradonačelnika Đilasa, naš sagovornik, koji je u vreme kada je Radmila Hrustanović predsedavala Skupštinom grada bio član Komisije za dodelu naziva ulica i trgova, kritikuje ideju prvog čoveka Beograda. Baš kao i odluku o preimenovanju iz 1997. godine.

– Vraćanje predratnih imena nije sprovedeno dosledno, jer nisu sve ulice dobile stare nazive. Neke od njih su i između dva svetska rata menjale imena, pa se postavlja pitanje koji od tih naziva vratiti – objašnjava Bjelajac.

On se zalaže za to da Resavska i Makenzijeva ponovo ponesu imena sovjetskih vojnika.

– Resavska je više puta preimenovana pre Drugog svetskog rata, pa nije jasno zbog čega su se opredelili da joj vrate to ime a ne, na primer, Nikole Zrinjskog. Makenzi, istina, nije beznačajan za Beograd, ali je ujedno pokupovao veliko gradsko zemljište, parcelisao ga i preprodavao „u delovima”, zaradivši lepe pare. Njemu bi trebalo dati neku manju ulicu – objašnjava Bjelajac.

Naš sagovornik ne podržava gradonačelnikovu ideju da nove ulice koje nastaju širenjem grada ponesu imena pripadnika Crvene armije.

– Da li bi nama bilo svejedno kada bi uprava Pariza izmestila iz centra tog grada Ulicu kralja Petra? Ratno savezništvo je trajna vrednost koja nije u vezi sa razvojem prestonice već sa teškim vremenima. Smatram da Beograd kao metropola ima neke obaveze prema drugim zemljama i da sećanje na njihovu pomoć predstavlja i jedan diplomatski akt – zaključuje Bjelajac.

Dimitrije Bukvić

[objavljeno: 11/10/2009]

0 0

Dodajte komentar